การใช้เจลแอลกอฮอลล์ล้างมือบ่อย ๆ แล้วทำให้เกิดอาการ “มือแห้ง” ดังนั้นเพื่อเป็นการหาทางออก วันนี้เรามาทำความรู้จักสารฆ่าเชื้อที่มีชื่อว่า Sanisol RC หรือที่มีชื่อทางเคมีว่า “เบนซัลโคเนียม คลอไรด์” (Benzalkonium Chloride: BKC) ซึ่งมีคุณสมบัติในการฆ่าเชื้อที่คล้ายกันกับแอลกอฮอล์

ลำดับแรกมาดูกันก่อนว่าแอลกอฮอล์มีข้อดีและข้อเสียอย่างไร

ข้อดี ข้อเสีย
ใช้ง่าย ราคาถูก ระคายเคืองต่อผิว ระเหยเร็วและจุดเดือดต่ำ ติดไฟได้ง่าย

โดยแอลกอฮอล์นั้นสามารถทำลายเชื้อแบคทีเรียได้ทั้งแกรมบวกและลบ รวมถึงเชื้อวัณโรค เชื้อรา และไวรัสบางชนิด ไม่มีฤทธิ์กัดกร่อน แต่สามารถติดไฟได้ง่าย ระเหยง่าย แต่ออกฤทธิ์เป็นระยะเวลานานไม่ได้ แอลกอฮอล์ขนาดเล็กอย่าง ethanol และ isopropanol ใช้เป็นสาร disinfectant กันอย่างแพร่หลาย นิยมใช้ในการฆ่าเชื้อวัณโรคและไวรัส โดยปกตินิยมใช้สารละลายแอลกอฮอล์ที่ความเข้มข้นระดับ 70% เนื่องจากระเหยไม่เร็วเกินไป และมีปริมาณน้ำเพียงพอที่จุลินทรีย์จะดูดซึม และออกฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อโรค ในขณะที่แลกอฮอล์ 95% – 100% ที่หลายคนคิดว่ายิ่งเปอร์เซ็นต์เยอะจะสามารถฆ่าเชื้อโรคได้มากแต่อันที่จริงแล้ว จะมีการระเหยอย่างรวดเร็วและปริมาณน้ำก็ไม่เพียงพอที่จะดูดซึมเข้าสู่เซลล์ได้

ต่อไปก็จะมาทำความรู้จักกับสาร BKC ซึ่งมีคุณสมบัติคล้ายกับแอลกอฮอล์ โดยเนื้อสาร BKC 50% เป็นสารฆ่าเชื้อที่มีสภาพประจุบวกแรงมาก (Strong cationic) ที่สามารถเกาะบนผิวหนังได้ดี และยังคงประสิทธิภาพในการกำจัดเชื้อโรคได้ยาวนานกว่าการใช้แอลกอฮอลล์ที่หมดฤทธิ์หลังจากที่ระเหยไปหมดแล้ว

โดยปกติแล้วปริมาณของ BKC จะเริ่มออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคบนผิวหนังได้โดยตรง ได้ที่ 0.01% – 0.2% ซึ่งสาร BKC ที่เกาะบนผิวหนังนั้น จะสามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทั้งแกรมบวก ลบ และยังพบว่าสามารถยับยั้งเชื้อไข้หวัดใหญ่ “H1N1 influenza” ได้ผลดีอีกด้วยด้วย

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นห้ามใช้ BKC ที่ความเข้มข้นเกิน 0.3% สำหรับผลิตภัณฑ์ที่สัมผัสผิวหนังโดยตรง และห้ามใช้กับผิวเด็ก 0-3 ขวบโดยเด็ดขาด ส่วนเด็กโตควรพิจารณาความเสี่ยงก่อนการใช้งาน และนอกจากนั้นยังสามารถนำมาทำเป็น “น้ำยาฉีดพ่นด้านนอกหน้ากากอนามัย”

จากงานวิจัย Application of a quaternary ammonium agent on surgical face masks before use for pre-decontamination of nosocomial infection-related bioaerosols ของ Chun-Chieh Tseng, Zih-Ming Pan & Chih-Hui Chang

ซึ่งจากบทความกล่าวว่า ปกติแล้วหน้ากากอนามัยนั้นมักจะมีการปนเปื้อนเชื้อหลังจากที่เปิดใช้งานสักพัก ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมุ่งเน้นที่จะหา “สารฆ่าเชื้อโรค” ที่สามารถเกาะบนหน้ากากอนามัยได้ดี โดยใช้ Benzalkonium chloride (BKC) ที่เจือจางในน้ำแล้วฉีดเป็นสเปรย์ (aerosols) บนหน้ากากอนามัย

จากผลการศึกษาพบว่า การฉีดสเปรย์สารละลาย BKC บนหน้ากากอนามัยนั้นสามารถฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ได้ดี แม้ว่าจะฉีดสเปรย์มานานแล้วถึง 1 สัปดาห์ก็ตาม โดยไม่ทำให้ประสิทธิภาพการป้องกันเชื้อโรคของหน้ากากอนามัยลดลง นอกจากนี้ยังพบว่า สาร BKC นั้นสามารถยับยั้งการเกิดเชื้อแบคทีเรียได้ด้วย

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *